Ile jedzenia wyrzucamy? Dane o marnowaniu żywności w Polsce i plan bez marnowania

Marnowanie żywności w Polsce wynosi około 5 mln ton rocznie, a większość tych strat pochodzi z gospodarstw domowych. Wiele z nich można ograniczyć, planując zakupy i posiłki z wyprzedzeniem.

Jak duże są straty żywności w polskich domach?

Według szacunków przytoczonych przez Centrum Respo w badaniu z sierpnia 2026 roku, roczne marnowanie żywności w Polsce sięga około 5 mln ton. Przeliczone na czas, to równowartość 153 kg straconego jedzenia każdej sekundy. Około 60 proc. tej masy pochodzi z gospodarstw domowych, a więc z naszych lodówek i kuchennych szafek, a nie z handlu czy produkcji.

Badanie objęło 806 dorosłych Polaków. Wynika z niego, że około 41 proc. respondentów wyrzuca jedzenie co najmniej raz w tygodniu, a 6 proc. robi to codziennie. Najczęściej trafiają do kosza warzywa, owoce i pieczywo – te trzy kategorie wskazała prawie połowa badanych.

Ile jedzenia trafia do kosza co tydzień?

Skala strat różni się w zależności od gospodarstwa. Około 42 proc. ankietowanych wyrzuca mniej niż 250 g tygodniowo. Kolejną grupę, około jednej czwartej respondentów, stanowią osoby marnujące od 250 do 499 g w tygodniu. Najbardziej obciążający wariant, przynajmniej 500 g co tydzień, dotyczy około co piątego badanego.

Tempo 500 g tygodniowo odpowiada około 26 kg rocznie. To ilość, którą łatwo wyobrazić sobie jako pełną torbę zakupów wyrzuconą co kilka tygodni.

Wskaźnik (badanie Centrum Respo, sierpień 2026)	Wartość
Marnowanie żywności w Polsce rocznie	ok. 5 mln ton
Równowartość marnowania na sekundę	153 kg
Udział gospodarstw domowych w stratach	ok. 60 proc.
Liczba respondentów	806 dorosłych Polaków
Wyrzucanie co najmniej raz w tygodniu	ok. 41 proc.
Wyrzucanie codziennie	6 proc.
Poniżej 250 g tygodniowo	ok. 42 proc.
250–499 g tygodniowo	ok. jedna czwarta
Co najmniej 500 g tygodniowo	ok. co piąty
500 g tygodniowo w ujęciu rocznym	ok. 26 kg

Dlaczego jedzenie się psuje?

Przyczyny wskazane przez respondentów pokazują, że problem zaczyna się często przed wyrzuceniem produktu. Najczęściej wymieniane było zepsucie (63 proc.), następnie utrata świeżości (42 proc.) i upływ terminu (35 proc.). Zbyt duże zakupy oraz zbyt duże porcje wskazało po około 20 proc. badanych, a niewłaściwe przechowywanie około 16 proc.

Widać więc wyraźnie, że większość przyczyn wiąże się z decyzjami podejmowanymi przy zakupach i przy gotowaniu, a nie z samą wiedzą o żywności. Kupujemy więcej, niż zjemy, a potem produkty czekają w lodówce, aż przestaną nadawać się do jedzenia.

Czy planowanie posiłków realnie pomaga?

Odpowiedź jest twierdząca, jeśli planowanie obejmuje nie tylko listę zakupów, ale także dobór przepisów. Centrum Respo dodało do swojej aplikacji funkcję „Planuj bez marnowania”, która dopasowuje przepisy tak, aby składniki wracały w kolejnych posiłkach. Dzięki temu produkt kupiony na jeden obiad może pojawić się ponownie w śniadaniu lub kolacji, zanim straci świeżość.

Według badania aż 52 proc. respondentów uważa ograniczenie marnowania za bardzo ważne, a kolejne około 40 proc. za raczej ważne. Tym samym zainteresowanie problemem jest wysokie, a brakuje często narzędzi, które przekładają tę motywację na codzienne działania.

Dr Michał Wrzosek, założyciel Respo, zaznacza w rozmowie z Lubelskim Serwisem Informacyjnym: „Respo to nie kalkulator kalorii – kalorie i makroskładniki to dopiero początek.”

Co to oznacza dla Ciebie

Dane z badania sugerują, że największą oszczędność daje zmiana nawyków przed wizytą w sklepie. Warto sprawdzić, co już leży w lodówce, zanim zapiszesz listę zakupów, a następnie ułożyć jadłospis tak, by warzywa, owoce i pieczywo zostały wykorzystane w kilku daniach. Jeśli zauważasz, że regularnie wyrzucasz pieczywo lub zielone składniki, to właśnie te produkty warto kupować w mniejszych ilościach albo planować przy nich konkretne przepisy.

Jeżeli gotujesz dla kilku osób lub przygotowujesz posiłki na kilka dni, porcje dobrze jest dopasować do realnego zapotrzebowania. Badanie wskazuje, że zbyt duże porcje i zakupy są jedną z częstszych przyczyn strat, więc niewielka korekta w planowaniu może przynieść zauważalny efekt w budżecie. Pełny raport z badania jest dostępny pod adresem centrumrespo.pl/badanie-marnowanie-zywnosci.