Szkolne sklepiki bez coli. Co będzie dostępne od 2026?

Od 1 września 2026 roku polskie szkoły będą musiały dostosować ofertę swoich sklepików, bufetów i automatów vendingowych do nowych standardów zdrowotnych wprowadzonych rozporządzeniem ministra zdrowia. Zmiana dotyczy ograniczenia cukru, soli i tłuszczów w diecie uczniów, a jej celem jest walka z wysoko przetworzoną żywnością w szkołach.

Które produkty pozostają w szkolnych sklepikach?

Ministerstwo Zdrowia opublikowało zamknięty katalog produktów, które będą mogły być sprzedawane. Lista jest zaskakująco obszerna i obejmuje wiele kategorii żywności. Uczniowie nadal będą mogli kupić pieczywo, kanapki, sałatki, mleko i produkty mleczne, produkty zbożowe, świeże oraz suszone owoce i warzywa, orzechy, nasiona. Dostępne będą również soki, przeciery i musy bez dodatku cukru, woda oraz gumy do żucia bez cukru.

Nowością w ofercie będą produkty specjalistyczne: artykuły bezglutenowe i bezlaktozowe, które dotychczas mogły być trudniej dostępne w szkolnych sklepikach. Pojawią się też napoje roślinne wzbogacone przynajmniej w wapń i witaminę B12 — opcja szczególnie ważna dla uczniów stosujących dietę roślinną.

Miłą wiadomością dla wielbicieli czekolady jest dopuszczenie gorzka czekolady zawierającej minimum 70 procent kakao. To produkt o znacznie niższej zawartości cukru w porównaniu do tradycyjnych słodyczy.

Drożdżówki zostają, ale pod warunkami

Wbrew obiegowym opiniom drożdżówki nie znikną całkowicie ze szkolnych półek. Ministerstwo Zdrowia dopuściło sprzedaż pieczywa półcukierniczego i cukierniczego, ale pod ścisłymi warunkami. Produkt musi spełniać normy: maksymalnie 13,5 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1,2 g soli w 100 g produktu. To oznacza, że drożdżówki będą musiały być specjalnie przygotowywane lub wybierane spośród produktów spełniających te kryteria.

Co znika ze szkolnej oferty?

Kategoria produktów	Status	Powód
Batoniki i cukierki	Zakazane	Brak w katalogu produktów dozwolonych
Chipsy i chrupki	Zakazane	Brak w katalogu produktów dozwolonych
Słodzone napoje gazowane	Zakazane	Brak w katalogu produktów dozwolonych
Produkty z kategorii „inne”	Zakazane	Usunięcie kategorii przejściowej
Kawa	Dozwolona	Utrzymana po uwagach w konsultacjach
Napoje przygotowywane na miejscu	Zmienione	Limit cukru zmniejszony o połowę

Ze szkolnej oferty wypadną wszystkie produkty, których nie obejmuje zamknięty katalog. Dotyczy to przede wszystkim batoników, cukierków, chipsów i chrupek. Wcześniej część tych produktów mogła być sprzedawana w ramach kategorii „inne”, która pozwalała na większą elastyczność. Nowe przepisy eliminują tę możliwość.

Ważna zmiana dotyczy również napojów przygotowywanych na miejscu — herbaty, kakao lub innych napitków. Limit cukru dodawanego do 250 ml napoju zmniejszył się o połowę i wynosi teraz maksymalnie 5 g.

Kawa pozostaje — decyzja ministra po konsultacjach

Jednym z bardziej zaskakujących rozstrzygnięć jest utrzymanie możliwości sprzedaży kawy w szkolnych sklepikach. Ministerstwo Zdrowia zrezygnowało z wcześniej planowanego zakazu po uwagach zgłoszonych podczas konsultacji, szczególnie w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych. To oznacza, że uczniowie szkół średnich będą mogli nadal kupić kawę — choć zapewne pod warunkiem ograniczenia cukru dodawanego do napoju.

Co to oznacza dla rodziców i uczniów?

Nowe przepisy przyniosą zarówno korzyści, jak i wyzwania. Dla uczniów z nietolerancją glutenu lub laktozą zmiana oznacza znacznie większy wybór odpowiednich produktów — dotychczas mogły one być niedostępne lub ograniczone. Napoje roślinne wzbogacone w wapń i witaminę B12 to również pozytywny krok dla uczniów stosujących dietę roślinną.

Z drugiej strony pojawiają się obawy praktyczne. Część szkolnych sklepików może stać się nierentowna, jeśli znacznie zmniejszy się sprzedaż produktów o wysokiej marży, takich jak słodycze i słodzone napoje. Istnieje również ryzyko, że uczniowie będą kupować te produkty w sklepach znajdujących się w pobliżu szkoły, omijając szkolne ograniczenia.

Dla rodziców zmiana oznacza konieczność edukacji dzieci na temat nowych możliwości — uczniowie powinni wiedzieć, jakie produkty będą dostępne i dlaczego są zdrowsze. To również okazja do rozmowy o planowaniu posiłków i świadomym wyborze żywności.

Przygotowanie na zmianę

Szkoły mają do września 2026 roku na przygotowanie się do zmian. Będą musiały przeanalizować swoją obecną ofertę, nawiązać nowe kontakty z dostawcami produktów spełniających nowe kryteria i ewentualnie zmienić strukturę swoich sklepików lub bufetów. Dla przedsiębiorców prowadzących szkolne punkty sprzedaży to wyzwanie logistyczne i finansowe, ale również szansa na pozycjonowanie się jako dostawcy zdrowszych opcji dla dzieci.

Celem całej reformy jest ograniczenie cukru, soli, tłuszczu i wysoko przetworzonej żywności w diecie dzieci i młodzieży. Badania pokazują, że nawyki żywieniowe kształtują się w młodości, dlatego zmiana dostępności produktów w szkołach może mieć długofalowy wpływ na zdrowotne wybory przyszłych pokoleń.