Jakie zmiany czekają dzieci w szkolnych stołówkach od września 2026?

Obowiązkowe będą posiłki roślinne raz w tygodniu, mniej cukru w napojach, zupy na wywarach warzywnych, a także alternatywy dla alergików. Zakazane zostaną wysoko przetworzone produkty o niskiej wartości odżywczej.

Czy dzieci mogą jeść wegańskie posiłki w szkole?

Tak. Rozporządzenie gwarantuje dzieciom na dietach roślinnych alternatywny posiłek w dni, gdy serwowane są mięso i ryba. Napoje roślinne muszą być wzbogacone wapniem i witaminą B12.

Co się zmienia w automatach vendingowych w szkołach?

Automaty będą mogły sprzedawać tylko produkty z zamkniętego katalogu – owoce, warzywa, orzechy bez dodatków, pieczywo, mleko i napoje bez cukru dodanego. Zakazane będą słodycze, chipsy i napoje słodkie.

Czy kawa będzie zakazana w szkolnych sklepikach?

Nie. Wbrew początkowym planom, kawa nie została zakazana. Decyzję poparł Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, wskazując, że przepis byłby zbyt konserwatywny, szczególnie dla szkół ponadpodstawowych.

Gdzie mogę znaleźć gotowe przepisy i jadłospisy zgodne z nowym rozporządzeniem?

Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego przygotowuje bezpłatne e-booki i publikacje. Można też kontaktować się na adres zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl z pytaniami o interpretację przepisów.

Nowe rozporządzenie żywienia w szkołach 2026 – co się zmienia

Od września 2026 roku nowe przepisy zmienią menu szkolne. Posiłki roślinne, mniej cukru, bezglutenowe alternatywy.

Od 1 września 2026 roku szkolne stołówki będą musiały zmienić swoje menu zgodnie z nowym rozporządzeniem żywienia dzieci i młodzieży, które Minister Zdrowia podpisała 16 lutego 2026 roku. To przełomowa zmiana w podejściu do żywienia zbiorowego – przepisy mają wzmocnić ochronę zdrowia najmłodszych poprzez ograniczenie dostępu do wysoko przetworzonej żywności i promowanie zdrowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat.

Dlaczego nowe przepisy są takie ważne?

Dzieci i młodzież to grupa szczególnie wrażliwa na skutki niewłaściwego żywienia. Prawidłowe żywienie w wieku przedszkolnym i szkolnym wpływa bezpośrednio na samopoczucie, kondycję fizyczną, zdolność koncentracji i możliwości nauki. Co istotne, nawyki żywieniowe kształtowane w dzieciństwie – zarówno w domu, jak i w szkole – determinują w znacznym stopniu stan zdrowia w dorosłości. Jednostki systemu oświaty to miejsca, gdzie dzieci spędzają znaczną część dnia, dlatego zapewnienie im wartościowych posiłków ma fundamentalne znaczenie dla ich zdrowia publicznego.

Nowe rozporządzenie wprowadza szereg konkretnych wymogów dotyczących sposobu komponowania jadłospisów:

Posiłki roślinne – co najmniej raz w tygodniu obiad obiadowy w pełni roślinny na bazie nasion roślin strączkowych stanie się stałym elementem szkolnego menu
Zupy warzywne – wymóg przygotowywania zup na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu
Mniej cukru – zmniejszenie ilości cukru dodanego do napojów przygotowywanych w stołówkach
Produkty sezonowe i lokalne – zwrócenie uwagi na pochodzenie i sezonowość składników
Produkty zbożowe pełnoziarniste – podkreślenie roli zdrowych węglowodanów
Woda jako napój podstawowy – preferencja w podawaniu wody w żywieniu zbiorowym

Rozporządzenie uwzględnia również postulaty rodziców dzieci na dietach roślinnych – wprowadzono obowiązek zapewnienia alternatywnej potrawy roślinnej bez produktów odzwierzęcych w dni, gdy serwowane są mięso i ryba.

Zamknięty katalog produktów dopuszczonych

Rozporządzenie określa dokładny katalog grup środków spożywczych, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży na terenie szkół i przedszkolek, w tym w automatach vendingowych. Ta lista zawęża możliwości, eliminując wysoko przetworzone produkty:

Kategoria produktów	Wymagania szczegółowe
Pieczywo	Pieczywo zwykłe, półcukiernicze i cukiernicze
Napoje mleczne	Mleko, produkty mleczne, napoje roślinne wzbogacone wapniem i witaminą B12
Produkty zbożowe	Produkty pełnoziarniste, śniadaniowe bez cukrów dodanych
Warzywa i owoce	Świeże, suszone bez dodatku cukrów i soli
Orzechy i nasiona	Bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli
Napoje	Soki, musy bez cukrów dodanych; naturalna woda mineralna, źródlana i stołowa
Słodycze	Gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao
Specjalne	Produkty bezglutenowe i bezlaktozowe

Co to oznacza? Automaty vendingowe nie będą mogły sprzedawać chipów, słodyczy, napojów gazowanych ze cukrem, fast foodów czy innych wysoko przetworzonych produktów. Zamiast tego będą oferować owoce, warzywa, pieczywo, mleko i napoje bez cukru dodanego.

Alternatywy dla dzieci z alergią i nietolerancją

Rozporządzenie zwraca szczególną uwagę na produkty bezglutenowe i bezlaktozowe. Napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych muszą być wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12, co jest odpowiedzią na postulaty rodziców i opiekunów o zapewnienie dostępności tego rodzaju żywności dzieciom na dietach eliminacyjnych.

Dlaczego kawa nie została zakazana?

Wbrew doniesieniom medialnych, rozporządzenie nie zakazuje sprzedaży kawy. Decyzja o rezygnacji z pierwotnie planowanego zakazu opiera się na uwagach rodziców i opiekunów zgłoszonych w toku konsultacji projektu, a także na merytorycznym stanowisku ekspertów. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB wskazał, że taki zakaz byłby zbyt konserwatywny, szczególnie w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych. Raport z badań przeprowadzonych w roku szkolnym 2022/23 w 127 szkołach podstawowych wykazał, że 70% placówek nie prowadziło sprzedaży kawy, mimo braku zakazu w poprzednim rozporządzeniu z 2016 roku.

Jak szkoły będą wdrażać nowe przepisy?

Ministerstwo Zdrowia nie pozostawia szkół samych sobie. We współpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego przygotowuje bogatą bazę narzędzi ułatwiających praktyczną realizację nowych wymagań. Dostępne są już publikacje i e-booki opracowane przez ekspertów, które zawierają:

Proste wskazówki, jak realizować przepisy rozporządzenia
Propozycje gotowych jadłospisów
Przepisy możliwe do wykorzystania w szkolnych stołówkach
Warsztaty edukacyjno-kulinarne dla uczniów i realizatorów żywienia zbiorowego

Dla realizatorów żywienia zbiorowego funkcjonuje także dedykowana skrzynka kontaktowa na adres zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl, gdzie można przesyłać zapytania dotyczące interpretacji zapisów rozporządzenia i zasad zdrowego żywienia dzieci.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Nowe rozporządzenie wpisuje się w strategiczne działania państwa na rzecz ograniczania czynników ryzyka utraty zdrowia w populacji. Zmiana nawyków żywieniowych dzieci w szkołach ma długoterminowy wpływ – badania pokazują, że nawyki nabyte w dzieciństwie kształtują stan zdrowia w dorosłości. Promowanie posiłków roślinnych, redukcja cukru i dostęp do wartościowej żywności to inwestycja w zdrowie przyszłych pokoleń Polaków.